Xesús Constela
Doce voz de Megafonía
Xerais, Vigo, 144 páxinas, 17,95 €, 2025
Por veces, e cos últimos acontecementos vividos como foi o apagamento, un nunca sabe se a literatura que se instala nun futuro próximo é ficción ou se a realidade que se pode describir nela supera, con creces, a esta última.
Dalgún xeito, o narrador ferrolán Xesús Constela propón en Doce voz de Megafonía achegarnos a un urdido, deseñado con pulso propio e efectividade, onde o pano de fondo é un territorio singular chamado Centro Comercial. Aquí é onde se aglutinan vivendas, dispostas nunha funcionalidade piramidal -arriba os poderosos, abaixo as persoas de menos recursos-, con espazos de lecer, de educación, de reeducación e, sobre todo, comercios e negocios para o consumo de todos os habitantes. A sociedade presídese por unha figura ridícula, chamada Supremo Alcalde Maior e o contacto cos habitantes faise a través de Megafonía: unha voz sutil e doce que tanto promociona os produtos que se deben mercar como resulta operativa para comunicar as normas que se deben cumprir. A organización da vida cotiá encaixa, así pois, cos modelos de sociedades deshumanizadas, que dispoñen de forzas da orde propias e onde os libros prohibidos constitúen unha realidade.
Neste contexto o argumento colle camiños imprevisibles cando se produce a chegada dun virus aparentemente letal que obriga a un período de confinamento que, en primeira instancia, esperta un espírito consumista raiano co caos. Calquera disidencia no comportamento máis xeneralizado, como a que D.R. simboliza, vai provocar consecuencias funestas algo que, ao mesmo tempo, fai que este personaxe gañe en simpatía e se chegue a apreciar na súa valentía inspirada, dalgún xeito, no que sabe dun devanceiro seu, de espírito ilustrado e liberal.
Afonda esta novela nun suposto, que non é o primeiro nin tampouco será o derradeiro, que olla cun espírito manifestamente crítico á deshumanización, ao poder, ao consumo e aos medios que se empregan para convencer das bondades daquilo que non precisamos. Exhibe, ás veces, relampos irónicos no deseño dunhas vivencias que semellan reais pero que ao tempo son pura fantasía instaladas noutro lado dun espello que non se ve, como se apela no propio libro nunha homenaxe a Lewis Carroll.
PD. Esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento Fugas, sección “Ex umbra in solem”, de La Voz de Galicia, o 9 de maio de 2025.